Historie

Op 26 oktober 1866 werd in Winterswijk de ‘Zangvereeniging Caecilia’ opgericht. Hiermee is deze vereniging de oudste nog bestaande zangvereniging van Winterswijk. Van deze oprichting zijn de statuten, het huishoudelijk reglement en de notulen bewaard gebleven. Het ledental in het jaar van oprichting was 48.

Het initiatief om tot het oprichten van een gemengde zangvereniging te komen ging duidelijk uit van enkele invloedrijke Winterswijkers, waaronder de textielfabrikanten W. Paschen en Jan Willink. Het bestuur, waarin deze twee heren uiteraard zitting namen werd destijds ‘directie’ genoemd. Jan Willink van Stoomspinnerij De Batavier is ook wel bekend als ‘Spoor-Jan’ vanwege zijn voortrekkersrol in de realisatie van het spoorwegknooppunt Winterswijk.

cms_large_150JanWillinkbijgesnedenDeze ‘grote’ Jan Willink werd de eerste voorzitter, toen nog President-Directeur genoemd. Alle nieuwe leden moesten een proeve van bekwaamheid in het zingen afleggen ten overstaan van het 5 koppige bestuur. Men kan aannemen dat menigeen uitermate nerveus was, want men moest een liedje zingen voor de 5 machtigste mannen van Winterswijk. Van vrouwen in het bestuur was destijds uiteraard nog geen sprake. Na 2 jaar werd deze regel uit het Reglement geschrapt en hoefde men alleen nog maar voor de muziek-directeur (dirigent) te zingen.

De eerste jaren bevatte het repertoire voornamelijk liederen waarbij het koor begeleid werd door een pianist of een strijkkwartet. Maar al na enkele jaren waagde men zich aan grotere werken als oratoria en missen en wist men ook solisten naar Winterswijk te krijgen. Merkwaardig genoeg waren dat in de beginjaren veelal Duitse solisten.
Het verloop onder de leden was in het begin vrij groot. Als je de ledenlijsten uit die tijd bekijkt zie je van de 95 namen minstens de helft weer doorgestreept. Dat waren ledenlijsten over 5 jaren.  Hoe men op deze manier oratoria kon uitvoeren is eigenlijk een raadsel. In die tijd scheen verzuim en het te laat komen ook een groot probleem te zijn voor bestuur en dirigent. Uit de notulen maken we op dat men boetes oplegde aan leden die niet of te laat kwamen opdagen. Vooral dames-leden kwamen dikwijls te laat. Hoe belangrijker je was (of dacht te zijn), hoe later je vond te kunnen komen.

historie_image002In 1879 trad het koor toe als afdeling Winterswijk en Omstreken van de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst. Van de vergadering waarbij tot de aansluiting werd besloten vonden we een krantenartikel uit de Winterswijksche Courant van 3 december 1878. Vanaf 1879 zien we op de affiches steevast de vermelding “Maatschappij tot bevordering der Toonkunst afdeeling Winterswijk en Omstreken. Men was echter hierin niet erg consequent. Dan was het “Bevordering van Toonkunst, dan weer Mij. ter Bevordering i.p.v. tot Bevordering en de toevoeging “en omstreken” werd ook wel eens weggelaten. Vanaf 1928 verdwijnt op de affiches de naam “Zangvereeniging Caecilia”  en wordt deze vervangen door “Winterswijkse Oratorium Vereeniging” Ook weer inconsequent wordt dit soms “Oratoriumvereniging Winterswijk” genoemd. Deze naam houdt stand tot 1949 want vanaf 1950 zien we simpelweg nog Toonkunstkoor Winterswijk op de affiches. Het koor kent natuurlijk ook hoogte- en dieptepunten. Vooral het ledenaantal is al eens bij de kritische ondergrens van 40 leden geweest. Een lager aantal gedurende vijf jaren zou volgens de statuten de opheffing van het koor, althans als afdeling van de Maatschappij tot bevordering der Toonkunst, betekenen. Het is zelfs voorgekomen dat het koor dusdanig klein en van een dermate slecht niveau was, dat meer personen het concert uitvoerden dan dat er bezoekers in de zaal aanwezig waren.

Ook is er in 1964 een concert door een dirigent geannuleerd omdat hij vond dat het koor niet voldeed aan de door hem gestelde eisen. Het betrof het requiem van Dvorak. De reeds gecontracteerde solisten, waaronder Aafje Heynes, werd vriendelijk gevraagd geen schadevergoeding te eisen vanwege de eenzijdige annulering. Hierover is nog een interessante correspondentie bewaard gebleven.

boektoonkunstEnkele jaren geleden is er een boek uitgegeven met de historie van ons koor. Van dit boek zijn nog enkele exemplaren verkrijgbaar voor € 10,00.  We proberen over niet al te lange tijd de inhoud van het boek integraal op deze website te plaatsen zodat u kennis kunt nemen van een uitgebreide versie van de interessante geschiedenis van Toonkunst Winterswijk vanaf 1866!